„Backstreets” z płyty Born To Run

Backstreets (fot. Paweł Rost)

Wczoraj porządkując ogród zraniłem dłoń o dziką różę. Gruby cierń przeszedł gładko przez skórę, ścięgno i wbił się w kość. Odruchowo wyjąłem go i dopiero wtedy to poczułem. Głęboki, paraliżujący ból, który nie mija tylko narasta z każdą minutą. Zasypiałem z gorączką, a rano moja ręka przypominała rękawicę bokserską.

Banalne życiowe perypetie i ich nagłe konsekwencje. Chwila nieuwagi, a potem ból i cała machina walki z nim. Słowa, którymi można go opisać, gesty które dają wsparcie i leki, które przynoszą ulgę. Wypróbowany zestaw naprawczy dla nieudolnych ogrodników. Gorzej, kiedy zranisz się w ogrodzie po drugiej stronie lustra. Tam ciernie są metaforyczne, sytuacje zdecydowanie niebanalne, a ból niefizyczny. Spróbuj go opisać, szybko przekonasz się, że im więcej słów, tym mniej w nich sensu. Im więcej rozmów o nim, tym mniej zrozumienia. Pozostaje ironia, poza, dystans jako leki doraźne i długa samotna rekonwalescencja. Radzenie sobie z tym rodzajem bólu to najważniejsza lekcja z dojrzewania. Terapia szokowa okresu przejścia z jednego stanu społecznego skupienia w inny. Jeśli wyjdziesz z tego cało, nauczysz się poruszać wydeptaną ścieżką przez każdy zarośnięty ogród. Na tym polega dorosłość.

Do czasu, aż niespodziewanie spotkanie z dziką różą przypomni to przeszywające uczucie i towarzyszącą mu bezradność. Kilka sekund szoku, a potem cała życiowa mądrość rozpływa się w bólu. Nieważne, ile masz lat cierń wbity w kość zawsze boli tak samo.

BACKSTREETS (Zaułki – tłumaczenie Agata Cienciała)

One soft infested summer, me and Terry became friends
Trying in vain to breathe the fire we was born in
Catching rides to the outskirts, tying faith between our teeth
Sleeping in that old abandoned beach house, getting wasted in the heat
And hiding on the backstreets
Hiding on the backstreets
With a love so hard and filled with defeat
Running for our lives at night on them backstreets

Pewnego leniwie narastającego¹⁾ lata, ja i Terry²⁾ zostaliśmy przyjaciółmi
Na próżno próbując oddychać ogniem, w którym przyszło się nam urodzić
Łapiąc okazje na przedmieścia, umacniając naszą wiarę w pocałunkach³⁾
Śpiąc w starym opuszczonym domku na plaży, marniejąc w upale
I kryjąc się w zaułkach
Z miłością tak wielką i pełną poddania
Biegnąc w nocy po nasze życie w zaułkach

Slow dancing in the dark on the beach at Stockton's Wing
Where desperate lovers park, we sat with the last of the Duke Street Kings
Huddled in our cars, waiting for the bells that ring
In the deep heart of the night they set us loose of everything
To go running on the backstreets
Running on the backstreets
Terry, you swore we'd live forever
Taking it on them backstreets together

Tańcząc wolno w ciemności na plaży w Stockton’s Wing
Gdzie parkują zrozpaczeni kochankowie, siedzieliśmy z ostatnim z Duke Street Kings⁴⁾
Przytuleni w naszych autach, w samym sercu nocy
Czekając na dźwięk dzwonów, które od wszystkiego nas wyzwolą
Aby biegać po zaułkach
Terry, przysięgałaś, że będziemy żyć wiecznie
Dokonamy tego razem w zaułkach

Endless juke joints and Valentino drag
Where famous dancers scraped the tears up off the street, dressed down in rags
Running into the darkness, some hurt bad, some really dying
At night sometimes it seemed you could hear the whole damn city crying
Blame it on the lies that killed us, blame it on the truth that ran us down
You can blame it all on me, Terry, it don't matter to me now
When the breakdown hit at midnight, there was nothing to say
But I hated him, and I hated you when you went away

Niekończące się tancbudy i wyścig w Valentino⁵⁾
Gdzie znani tancerze ocierali łzy z ulicy, ubrani w łachmany
Biegnąc w ciemność, jedni mocno zranieni, inni prawie umierający
W nocy czasem wydawało się, że słychać jak całe to cholerne miasto płacze
Można winić kłamstwa, które nas zabiły, można winić prawdę, która nas zniszczyła
Można winić tylko mnie, Terry, teraz to nie ma znaczenia
Kiedy rozstaliśmy się z hukiem o północy, nic więcej nie było do powiedzenia
Ale nienawidziłem go⁶⁾ i nienawidziłem ciebie, gdy odeszłaś

Laying here in the dark, you're like an angel on my chest
Just another tramp of hearts crying tears of faithlessness
Remember all the movies, Terry, we'd go see
Trying to learn to walk like the heroes we thought we had to be
And after all this time, to find we're just like all the rest
Stranded in the park and forced to confess
To hiding on the backstreets
Hiding on the backstreets
Where we swore forever friends
On the backstreets until the end
Hiding on the backstreets
Was all right, we're all
Hiding on the backstreets tonight
Hiding on the backstreets

Leżąc tu w ciemności, jesteś jak anioł na mojej piersi
Kolejny łamacz serc⁷⁾ roniący łzy niewierności
Pamiętasz te filmy, Terry, które oglądaliśmy
Ucząc się chodzić jak bohaterowie, którymi mieliśmy zostać
Aby po tym wszystkim, odkryć, że jesteśmy jak cała reszta
Opuszczeni w parku i zmuszeni do wyznań
Do krycia się w zaułkach, krycia w zaułkach
Gdzie przysięgaliśmy sobie wieczną przyjaźń
W zaułkach aż do końca
Kryjąc się w zaułkach dziś wieczorem⁸⁾
Kryjąc się w zaułkach

Od tłumacza:

1) Duży problem translatorski stanowi „soft infested summer”. Większość tłumaczy pomija słowo „infested” (zarażony, zainfekowany, zajęty np. jakąś plagą). Dla native speakerów to też niezrozumiała fraza, traktowana jedynie jako wieloznaczna metafora. „Infesting” jest procesem postępującym, narastającym, dlatego zdecydowałam się na takie interpretatorskie ujęcie (powoli, leniwie narastająca, kumulująca się atmosfera tamtego lata).
2) Terry może być zarówno imieniem męskim (zdrobnienie od Terence) jak i żeńskim (od Teresa, Theresa). Częściej używana wersja żeńska to Terri. Wielu interpretatorów uważa, że tekst dotyczy związku dwóch mężczyzn. W 3 zwrotce mamy „I hated him”, czyli Terry odeszła lub odszedł z innym mężczyzną. Wciąż nie mamy jasnego wskazania. Sam motyw ukrywania się w zaułkach może sugerować problemy osób nieheteronormatywntch (to przecież lata 70-te), ale także ludzi ze świata przestępczego. Jakikolwiek odczyt wybierzemy, przesłanie będzie to samo – to historia dwóch kochających się osób, przeradzająca się w dramat zdrady i dewastującego smutku.
3) „Tying faith between our teeth” dosłownie znaczy “wiążąc wiarę między naszymi zębami” :) Niektórzy dopatrują się tu motywu zażywania narkotyków, reszta tekstu też sugerować może życie na marginesie czy przestępcze środowisko, w następnej linijce na przykład mamy wymowne „marniejąc”. Osobiście sądzę, że chodzi o pocałunki, a bohaterowie po prostu są biedni i wiodą życie w tytułowych zaułkach.
4) Duke Street Kings to dla mnie prawdziwa zagadka. Może ktoś z czytelników wie? Zespół muzyczny o tej nazwie powstał znacznie później niż tekst (a to właśnie tekst był ponoć inspiracją do wyboru nazwy), podstawowe źródła internetowe milczą. Wygląda na to, że BS taką nazwę własną wymyślił dla jakiejś grupy ludzi (gangu?).
5) Valentino drag to także nieoczywista nazwa własna. Drag race (rodzaj wyścigu równoległego) był popularnym sportem motorowym w USA w tamtych czasach. Przyjmuję zatem, że to wyścig odbywający się na/w/przy (ulicy?) Valentino.
6) Terry odeszła (lub odszedł) z innym mężczyzną, co oczywiście wywołało mocne emocje u bohatera – wydarzenie jest wyraźnym punktem zwrotnym w opowiadanej historii.
7) „Tramp of hearts” to kolejne wyzwanie dla tłumacza, bo dosłownie znaczy „włóczęga serc”. Przyjęłam, że chodzi o osobę angażującą się w kolejne związki, „włóczącą się” od serca do serca, finalnie łamiąc je kolejnym partnerom. Skorzystałam z mojej licentia translatoris i proponuję skrót myślowy do „łamacza serc”.
8) Wtrącenie w tym miejscu „tonight” (dziś wieczorem) jest pewnym sygnałem, że bohater wciąż żyje „w zaułkach”, że nie zmienił istotnie swojego życia. Może liczy, że kiedyś spotka tam – w zaułkach – Terry?

• Poprzedni artykuł
• Następny artykuł