„Jungleland” z płyty Born To Run

Jungleland (fot. Paweł Rost)

Góralskie, wysłużone kapcie ślizgały się na bosych stopach utrudniając mu stawianie kroków na nierównym chodniku. Biały szlafrok, który dostał od niej na gwiazdkę, nasiąkał zimnym listopadowym deszczem. Błądził między samochodami w środku nocy jak zjawa. W końcu usiadł na ławce i się rozpłakał. Widziała, jak stare wątłe ciało trzęsie się w spazmach.

Po raz pierwszy od lat poczuła, że odzyskuje kontrolę. Odchorowała rozwód. Zapanowała nad codzienną logistyką dzieci. Poskładała nawet budżet i znalazła czas dla znajomych. Tylko ona wie, ile strachu i determinacji kosztowało nadanie życiu przyjemnych, obłych kształtów. A teraz wpatrzona w ekran telefonu poczuła, że ginie pod gruzami tego, co z takim mozołem budowała.

Nagranie wysłała sąsiadka. Pod filmem dopisała: ojciec wymaga opieki. I emotka ze smutną buźką na koniec wiadomości. Zamknęła oczy próbując gorączkowo wymyślić cokolwiek, żeby zaprzeczyć temu co zobaczyła. Miała w tym spore doświadczenie. Odkąd umarła matka, czuła wlekący się za nią ciężar obowiązku, ale nauczyła się go ignorować. Miała dosyć problemów.

Jungleland (Dżungla – tłumaczenie Agata Cienciała)

The rangers had a homecoming in Harlem late last night
And the Magic Rat drove his sleek machine over the Jersey state line
Barefoot girl sitting on the hood of a Dodge drinking warm beer in the soft summer rain
The Rat pulls into town rolls up his pants, together they take a stab at romance and disappear down Flamingo Lane

Rangersi mieli zjazd w Harlemie wczoraj wieczorem¹
A Magiczny Szczur przejechał granice New Jersey swoim lśniącym wozem
Bosonoga dziewczyna siedząc na masce dodge’a
popijała ciepłe piwo w łagodnym letnim deszczu
Szczur wjeżdża do miasta, podwija nogawki
Razem szukają miłości i znikają gdzieś na Flamingo Lane²

Well the Maximum Lawman run down Flamingo chasing the Rat and the barefoot girl
And the kids 'round here look just like shadows, always quiet, holding hands
From the churches to the jails tonight all is silence in the world
As we take our stand down in Jungleland

Wielki Stróż Prawa ruszył w pogoń za Szczurem i bosonogą dziewczyną
Dzieciaki w tej okolicy wyglądają jak cienie, zawsze ciche, trzymające się za ręce
Od kościołów do więzień wszędzie cisza na świecie³
Kiedy my wkraczamy do Dżungli

The midnight gang's assembled and picked a rendezvous for the night
They'll meet 'neath that giant Exxon sign that brings this fair city light
Man, there's an opera out on the Turnpike, there's a ballet being fought out in the alley
Until the local cops, Cherry Tops, rips this holy night

Nocny gang się zebrał i na dziś wyznaczył spotkanie
Spotkają się pod wielkim neonem Exxona oświetlającym to miasto prawe⁴
Człowieku, na wjeździe autostrady trwa opera, a w zaułkach bitewny balet
Póki lokalne gliny nie rozedrą tej świętej nocy czerwonymi światłami⁵

The street's alive as secret debts are paid, contacts made, they vanished unseen
Kids flash guitars just like switch-blades hustling for the record machine
The hungry and the hunted explode into rock and roll bands
They faced off against each other out in the street down in Jungleland

Ulica ożywa gdy spłaca się tajemne długi, nawiązuje kontakty, wszystko znika niezauważone
Dzieciaki błyskają gitarami jak sprężynowcami, walcząc o adapter
Głodni i ścigani eksplodują rock-and-rollem
I stają twarzą w twarz gdzieś na uliczkach Dżungli⁶

In the parking lot the visionaries dress in the latest rage
Inside the backstreet girls are dancing to the records that the deejay plays
Lonely-hearted lovers struggle in dark corners desperate as the night moves on
Just one look and a whisper, they're gone

Na parkingu wizjonerzy ubierają się w najmodniejszą wściekłość⁷
W zaułkach dziewczyny tańczą w rytm puszczanych przez DJ’a płyt
Samotni kochankowie zmagają się w ciemnych kątach zdesperowani im dalej w noc
Tylko szept czy spojrzenie, a oni znikają w mig

Beneath the city two hearts beat, soul engines running through a night so tender
In a bedroom locked, in whispers of soft refusal and then surrender
In the tunnels uptown, the Rat's own dream guns him down as shots echo down them hallways in the night
No one watches when the ambulance pulls away or as the girl shuts out the bedroom light

Gdzieś pod miastem biją dwa serca, silniki dusz brzmią tak czule
W zamkniętej na klucz sypialni, w szeptach delikatnej odmowy a potem poddania
W tunelach lepszych dzielnic Szczur pada zastrzelony przez własne marzenia⁸
A strzały rozbrzmiewają echem na korytarzach w nocy
Nikt nie patrzy na odjeżdżający ambulans, ani jak dziewczyna wyłącza światła sypialni

Outside the street's on fire in a real death waltz between what's flesh and what's fantasy
And the poets down here don't write nothing at all, they just stand back and let it all be
And in the quick of the night they reach for their moment and try to make an honest stand
But they wind up wounded, not even dead, tonight in Jungleland

Ulice płoną w prawdziwym walcu śmierci pomiędzy tym co cielesne, a co jest fantazją⁹
Tutejsi poeci nie piszą nic, tylko patrzą obojętnie i pozwalają się temu dziać
Czasem tylko w środku nocy próbują na chwilę postąpić uczciwie
Ale skończą ranni, nawet nie umarli, dziś w nocy w Dżungli

Od tłumacza:

1) Chodzi o US Army Rangers, najprawdopodobniej powracających z wojny w Wietnamie.
2) Ulica Flamingo może być odniesieniem do Flamingo Motel w Asbury Park – w latach 70-tych tani motel, z którego często korzystali młodzi zakochani (podaję za www.genius.com)
3) Ciche dzieci jak cienie, trzymające się za ręce (w geście wsparcia?) to jakby obraz młodzieży, która chce pokazać się z dobrej, grzecznej strony, spełniając oczekiwania innych, nawet wbrew własnemu temperamentowi i pragnieniom. Cisza „od kościołów do więzień” to cisza przed jakąś burzą, wejściem w niespokojną, chaotyczną Dżunglę (czymkolwiek ona jest). Ciekawy motyw ciszy tu wprowadzony to tło, trochę złowrogo zwiastujące co ma nastąpić.
4) Fair city – miasto dobre, prawe – zapewne autor tu ironizuje.
5) Cherry tops to oczywiście samochodowe koguty policyjne. Ciekawe jednak, że we wszystkich wersjach tekstu (zatem pewnie w oryginalnym manuskrypcie Bossa też) użyto dużych liter. Chyba nie o szacunek dla policji chodzi, może bardziej nasz narrator traktuje policję jak kolejny gang, a ich nazwy pisze się (z szacunku ??) z dużej litery. I jeszcze jedno: cherry top to też nasza „wisienka na torcie” – w języku polskim nie ma policyjnych konotacji, a w angielskim owszem ma. Można zatem zaproponować interpretację, że cisza trwa przed burzą i wszyscy tej burzy oczekują, bo wreszcie coś ciekawego będzie się działo, a interwencja policji będzie jej ukoronowaniem.
6) Eksplodowanie rock-and-rollem i konkurowanie w nim wydaje się pokazywać, że nie wszyscy młodzi to członkowie gangów, że jest też młodzież walcząca o pozycję w lokalnym świecie muzyki – gitarami, nie nożami sprężynowymi.
7) Wściekłość w modzie to być może wyraz odważnej niezależności wizjonerów, marzycieli – tych, którzy tęsknią do czegoś więcej niż oferuje im życie tu i teraz.
8) Uptown to oczywiście przymiotnik określający lepszą część miasta. Jednak Szczur znajduje tu śmierć, jest ofiarą swoich marzeń o lepszym życiu i wyższej klasie. Ginie zupełnie nieoczekiwanie, w intymności sypialni, praktycznie niezauważalnie – nikt nie patrzy na ambulans, tylko dziewczyna gasi światło…
9) Walc, a wcześniej opera i balet to wyrazy wprowadzające w operowo-choreograficzną stylistykę utworu. Wydaje się, że wszyscy mają swoje role do odegrania (gangi, policja, grzeczni i niegrzeczni), a jak wychodzą poza nie (realizując często swoje marzenia), świat staje się tytułową dżunglą.

• Następny artykuł